Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

gekroond was en den 4 july daer Daer zynen intrede binnen Roomen gedaen had gesloten den 26 messidor jaer 9;ep dep algemeenen vrede gesloten tot Amiens den 4 germioal jaer 10, waeren de heylzaeme vruchten van dien boogstberuchten veldtocht en versterkten het vero mogen van den corsicaen. ***

Nauwelyks mog Buonaparte het staets-bestier in haoden Demen of by liet door eenen verfoeyelyk en staets-slag die vreedheyd en beerschzucht zien , welke laeter van zyne te Jangduerige regeeringe eene krygs-dwiogelaad ye maekte. Diep staets-slag was de regterlyke moord yan den doorJuchtigen hertog van Engbien. Naer dat deo corsicaen zyne handen in het bloed der Capets beżoedeld had, zag hy den weg tot den troon vereffend en sloeg den zelven met stoutmoedigheyd in. Den 18 mey 1804 wierd by door den paus Pius VII tot keyzer der fransche en den 26 mey 2805 in Milanen tot koning van Italien gezalfd en gekroond. Napoleon mislukte in de uytrustinge yelke hy onder de beveleo yan Rochambeau en van Leclerc nae ş. Domingo zond, maer zegepraelde tegen de oostenrykers pruyssepaers en russen in de achtervolgende veldtochten van 1893, 1806 en 1807 ; plukte de opstorffelyke lauwers der overwinninge in de veldslagen van Elchingen , Ulm, Hoiabron, Olmutz, Austerlitz, Saalfeld , Gera , Auerstadt, Jena , Erfurth en Friedland; stelde een eynde aen het duydsch keyzerryk; maekte perscheyde koningen, als die yan Saxen, Beyeren, Wurtenberg, Westphalen ( zynen broeder Hierooymus Buonaparte, tegenwoordig graeve van Montfort), Holland ( zynen broeder. Louis Buonaparte', nu graeve van Saint-Leu), en Napels ( zynen broeder Joseph Buonaparte, nu graeve van Survilliers); en zag alle zyne staets veranderingen door den vrede yan Tilsitt bekrachtigd worden..

Terwyl zyne beerschzucht geduerig aengroeydde ondernam hy de veroveringe van Spagoien, waer van by deg titel van koning aen den nieuwen koning van Napels , Joseph Buonaparte, wilde verschaffen. Die ondernemingo beest noyt konnen lukken en het schier-eyland is het graf geworden van meer als 800,000 soldaeten, aldaer in verscheyde gevechten oste in verraederlyke hinderlaegen gesneuveld. Hy veryangde Joseph Buonaparte op den iroon' yan Napels door zynen zwaeger Joachim Murat: liet eenen zyoder generaels' ( Bernadotte) tot kroon-prios van Zweden benoemen'; en in 1809, den oorlog hernemende tegen Oostenryk , wou hy de veldslagen van Ebersdorff, Eckmahl, Essling en Wagram , trok ia Weenen en sluyltë andermael den vrede met den keyzer Franciscus II , die hem tot ouderpand van deo zelveo , in april 1810 , zyne oudste dochter Marie-Louise te bouwelyk moest geven, alhoewel Napoleons gemaclippe

Josephine , nog leefde en een zulkdaenig tweede hoy, welyk aep eenen katholyken vorst niet toegelaeten was. * De geborte van eenen zoon , welke dep 20 maerte 1811 aen Napoleon eenen erfgenaem, en, 200 hy dacht, eenen troons-opvolger verschafte, koude nochtans zynen aeostaenden ondergang niet beletten , en den zelven wierd nog verhaest door zyne onverzaegde en misdaedige aenolagen op het ziepelyk hoofd der heylige roomschkatholyke kerke ; het houden van eene valsche kerkvergaederinge tot Parys; de gevangoeminge van den kloekmoedigen paus Pius VI; het vervolgen der kerkvoogden 'en priesters die zig tegen zyne willekeurige decreten verzetten; het veroveren van den kerkelyken staet en deszelfs vereeninge aen het reusachtig frapsch keyzerryk; als ook de vereeninge van Holland en Hamburg aen Vrankryk en de mislukte maer doch gepreesde aenslagen van Pichegru , Moreau , Cadoudal en Mallet , dit al bereydde zynen val, die dies te grooter moest zyn , daer zyneu troon hoven alle andere troonen der europasche vorsten verheyen was.

Den oorlog tegen Rusland, waer in de overwinningen yan Mohilow, Ostrowno, Smolensk en Moskowa , de verliezen der veldslagen van Wenskowo, Wiasma, Dorogobusch, Krásnoï en Beresina niet kooden herstellen ; de noodlotige strengheyd des wiuters van 1812-1813, en den opvolgendlyken afval van alle zyne bondgenooten bereydden Napoleons verlies. De door hem gewonne veldslagen yan Dresden, Warschau en Hanau konden hem geene baete bybrengen, en den vermaerden yeldslag van Leipzich, waer in zyn afgemat leger den 20 october 1813 · door de bondgenooten verslagen wierd , besliste Vrankryks noodlot. Den vyand droog te gelyk over den Rhyn, de Alpes en de Pyreueën ; Napoleon moest tot Fontainebleau afstand doen der keyzerlyke weirdigheyd en in juny 1814 waeren de keyzers vao Rusland en Oostenryk en · den koning van Pruyssen binnen Parys, klom den oudstea broeder van den ongelukkiger Louis XVI op den glansryken tronn zynder doorluchtige voorvaders , was den grooten Napoleon in eene zeer kleyne souvereyoiteyt, tusschen de klippen der Middenlandsche-zee, gebannen, Wacreu den paus en verscheyde outroonde monarchen in huone rechten hersteld en begon Europa, paer eenen tweeen-twintig jaerigen oorlog, eene sedert lang gewenschte ruste te genieten.

Het was te verhopen dat Europa, Daer zoo vele rampen eu onheylen geledeu te hebben, nu de wellusten van eenen Jangduerigen vrede ging smaeken, maer de tegenwoordig heyd van Napoleon in ous weirelddeel, de zachtmoedigheyd waer mede bet liberaelsgezind en woelende fransch gebroed door de bondgenooten behandeld wierd, het verblyf der fraosche kopingsmoorders io het eertyds 200 bloeyende koningryk, het welk zy met hunne wanbedryven bezoedeld hadden , waeren alle 200 vele medewerkende oorzaeken tot het stooren der raste en tot het veropenbaeren van nieuwe onlusten welke andermael het woelziek Vrankryk gingen verwoesten."

Napoleon , uyt het eyland Elba ontsnapt en dep 20 maerte 1815 in Parys wedergekeerd zynde, hernam Vrankryke bestier in handen, en deu oogelukkigen Louis XVIII moest in het herbergzaem Gend eene schuylplaetse zoeken tegen de woede zynder onverzoen baere vyanden. De republicaepsgezinde hadden de overhand, en dachtten de eerste jaeren hunder voormaelig gemeepe-best te zien herleven; maer de hope der Carnots, Fouchés, Davids eoz. was van korten duer, de Bourbous vonden hulpe en bystand, en, daok aen de dapperheyd der engelsche , hapoversche, pruyssen en aen de mauhastigheyd der schotten en belgen, wierd Napoleon, naer eenen onbeduydenden zegeprael op Blucher tot Mont-Saint-Jean behaeld te hebben, in de velden van Waterloo overwonnen en Vervolgens verplicht van zig tot Rochefort in handeg der engelsche te begeven, van waer hy nae S. Helena vervoerd wierd, tep eyode tot een voorbeeld te dienen aen alle de veroveraers die naermaels zyne stappen zouden willen inslaen. * Naer den veldslag van Waterloo wierd Louis XVIII

yoor de tweede mael op Vrankryks troon hersteld, is den vrede in Europa niet anders meer gestoord geworden dan door de vrachtelooze poogingen der discipels van Robespierre, gewend om den goeden en gelukkigen tyd van het sansculotismus te zien pernieuwen, en hebben de Nederlanden, onder de voorspoedige en paderlyko regeeringe der doorluchtige telg van Oragnien-Nassau , eene eervolle onafhanglykheyd bekomen, welke in die vruchtbaere landstreke den bloey der nyverbeyd, koophandelj, konsten en wetenschappen tot een hoog punt ya volmaek theyd gebragt beeft.

[ocr errors]
[ocr errors]

ogendheden.

MomeonDoooooooooooooooo
Bezonderstes M

NEDERLANDEN.
Hoofdsteder Amsterdam en Brussel. - Koninglyke resi,

dentiea 's Graevenhaege, het Loo en Laeken. WILLEM I, van den hervormden eere-dienst, prins pan Oragnien-Nassau , groot-hertog van Luxemburg , geboren den 24 augusti 1772, aenveird de souvereypiteyt der Vereenigde-Nederlanden den 6 december 1813, plechtiglyk gehold als souvereygen vorst den 30 maerte 1814 en als koning der Nederlanden den 21 september 1815 getrouwd den 1 october 1991 met FREDBRIKA-LOUISEWILHELMINE , zuster van Frederik-Willem IIT , koning van Pruyssen, geboren deo 18 november 1774, koninginne.

Hunne kinders. 1. WIĻLEX-FREDERIK-GEORGE-LOUIS, kroon-prins der Nederlanden , geb. 6 december 1792, getr. 21 february 1816 met ANNA - PAULOWNA , groot - hertogione van Rusland , geb. 19 january 1795.

, Vyt dit houwelyk. 1. WILLEM - ALEXANDER - PAUWEL - FREDERIKi Louis, erf-prins van Oragoien-Nassau, kolonel in

Dederlandschen diepst, geb. 19 february 1817. 11. WILLEM-ALBXANDER-FREDERIK-CONSTANTIN

NICOLAES-MICHIRL, geb. 2 augusti 1818. III. WILLEM-FREDERIK-HENRI, geb. 13 juoy 1820. IV. WILHELMINE-MARIE-SOPHIR-LOUISE, geb. 8

april 1824. 1. i i ..ktni i ri. Mi 2. WILLEM-FREDERIK-KAREL , groot.meester der artillerie en commissaris-generael van oorlog van het konjogryk der Nederlanden , geb. 28 february 1797 , getr. 21 mey1825 met LOUISE-AUGUSTA-WILLELMINE-AMELIE van Pruyssen , geb. I'february 1808. i. · 3. WILHELMINE- FREDERIKA - LOUISB-CHARLOTTB-MARIANNE , geb. 9 mey 1810.

- Het koningryk der Nederlanden met het groot-hertogdom van Luxemburg , onbegrepen de overzeesche bezittingen, beeft eene oppervlakte van 1162 vierkante mylen , 5,992,666 iuwoonders , 67,283,230 guld. jaerlyks inkomen eu 43,300 mapp. effective troep., als ook 78 oorlog-schepen.

ALGIERS EN TREMECEN.

- Hoofdstad Algiers. . Ali-ben-Murad, van den mahometaenschen godsdienst, dey den 16 augusti 1817, geboren in 1788.

Het ryk van Algiers, op de kuste van Barbaryen,

[ocr errors]

in Africa, heeft 8975 vierkante mylen, 2,500,000 inwoonders, 47,000,000 guldeps inkomen en 14,000 mans

1.* Ren troepen.

AMERICA. ( Central- )

Hoofdstad Puerto-Libertad. Don Manuel José de Arco, president voor vier jaeren sedert 1825.

De republique van Central-America , eertyds Guatimala, in Noord-America , heeft eene oppervlakte van 13,000 vierkante myken, 2,000,000 inwoonders, 3,000,000 guldens inkomen en 1500 mannen troepen.

AMERICA. (Vereenigde Staeten van Noord-) Hoofdstad Washington', in den staet van Pensylvanien.

John Quincey-Adams, president voor vier jaeren', gekozen den 4 maerte 1825.

- De vereenigde staeten van Noord-America hebben eene oppervlakte van 174,000 vierkante mylen , 10,600,000 inwoonders , 42,000,000 guldens inkomen , 5579 manden troepen'en 112 oorlog-schepen waer ooder 26 linie-schepen'. j.. . ANHALT - BERNBURG.

i Hoofdstad Bernburg. Alexis-Frederik-Christian, van den lutherschen-evangelischen eere-dienst, hertog den 9 april 1796, geb. 11 juoy 1767, getr. 29 november 1794 met Marie-Frederike van Hessen-Kassel , geb. 14 september 1768, gescheyden den 14 augusti 1817 3.

"Hunne kinders, 1. Wilhelmide-Louise, geb. 30 october 1799, getr. 31 november 1817 met Frederik - Willem - Louis van Pruyssen, geb. 30 october 1794. .

2. Alexander- Karel, erf-prins, geb. 2 maerte 1805.

- Het hertogdom van Anhalt-Bernburg, in Duydsland, heeft eene oppervlakte van 16 vierkante mylen, 38,400 in woonders, 450,000 guld.iokomen en 2000 mann. troeped, ... ANHALT - COETHEN.

"Hoofdstad Cæthen. Frederik-Ferdinand, yan den roomsch-katholyken godsdienst, bertog den 16 december 1818, geb. 25 juny 1769, getr. in tweede bouwelyk den 30 mey 1816 met Julie van Pruyssen, graeviane van Brandenburg , geboren 4 january 1793.

- Het hertogdom van Anhalt-Cathen, in Duydsland, heeft eene oppervlakte van 15 vierkaute mylen , 33,500 inwoonders, 320,000 guld. inkomeo eu 2000 mánp. troepeo.

ANHALT - DESSAU.

Hoofdstad Dessau.
Leopold-Frederik, yag den heryormden eere-dienste

« VorigeDoorgaan »